اجتماعیسیاسی

جغرافیای سیاسی افغانستان

نویسنده:‌سکینه نظری

جغرافیای سیاسی در حقیقت شاخه‌ی ازعلم جغرافیه است که تاثیرپذیری و تاثیرگذاری سیاست و قدرت در محیط های جغرافیایی، یا این که تصمیمات سیاسی بر محیط جغرافیایی را مورد کاوش و بررسی قرار میدهد. همانطوری که حوادث سیاسی در مکان های سیاسی رخ میدهد و اتفاقات سیاسی برای شکل گیری خود نیاز به محیط های سیاسی دارد. بازیگران سیاسی و جهانگشایان و تاریخ سازان و امپراطوران خون آشام جهان همواره برای پیشبرد مقاصد خود با خود جغرافیا دان ها را همراه خود شان داشتند تا تأثیر محیط های جغرافیایی را بالای پلان های شان تطبیق کند. و اما بحث در رابطه به جغرافیایی سیاسی افغانستان بسیار وسیع است که در یک مقاله نمیتوان خلاصه شد اما من تلاش میکنم در این مقاله به طور خلاصه در رابطه به موضوعات مهم جغرافیای سیا سی افغانستان بنویسم.

افغانستان از نظر ویژه گی های جغرافیایی و ثروت های طبیعی وضعیت آب و هوا و موقعیت استراتیژیکی مناسب برخوردار است. افغانستان نظر به مکان مهم استرتیژیکی و قرار گرفتن بین اروپا و کشور های جنوب آسیا توجه کشور گشایان مهم جهان را به خود جلب کرده است و خیال تصرف این مملکت بار ها و بار ها افغانستان را به ویرانی کشیده است. افغانستان از گذشته تا به حال تأثیر ژرفی در تاریخ و تمدن جهان داشته است که در اوایل قرن بیستم (مکیندر) چنین بیان کرد “افغانستان جایگاه ویژه ای در شکل دهی به تاریخ و کنترول آسیا داشته که با فروپاشی شوروی در این منطقه ژیوپلیتیک خفته دوباره بیدار شد و توجه بازیگران جهان را به خود جلب نمود”.

یکی دیگر ازموقعیت های مهم افغانستان که آن را به بحران کشیده است  موقعیت گذرگاهی آن بوده که نزدیک ترین، آسانترین و طبیعی ترین معبربرای حمله به کشورهند بوده. همچنان موقعیت خطیر ژیوپلیتیکی افغانستان در منطقه معتدله شمالی و نیمکره شرقی  و شرق میانه به عنوان پل ارتباطی شرق و غرب و دروازه ورود به هند همواره طمع ابر قدرت ها را تحریک نموده و تا امروز باعث تنش ها در مرز های افغانستان شده است که میتواند بزرگترین و مهم ترین رکن قدرت ملی ما باشد. بعد از شکست شوروی از افغانستان تحولات زیاد در افغانستان و منطقه بوجود آمده است، اداره کشور توسط مجاهدین ، شکست مجاهدین، و حکومت طالبان، حادثه ۱۱ سپتامبر، ورود ناتو و امریکا در کشور، شکست طالبان و در نهایت حکومت انتخابی. پس موقعیت نسبی افغانستان در حوادث سیاسی گذشته آن و سیاست های آتی آن نقش انکار ناپذیر داشته و دارد.

افغانستان بخاطر موقعیت جغرافیایی خود تاریخ پر مخاطره‌ی را پشت سر گذشتانده است. موقعیت ژیوپلیتیکی و ژیو استراتیژیکی افغانستان و به ویژه در دو قرن اخیر به دلیل ضعف آن موجب رقابت و دخالت قدرت های بزرگ در امور داخلی آن وحتی جدا شدن بخش های از این سرزمین از پیکره آن شده است. در حال  حاضر نیز افغانستان  در منطقه واقع شده است که بیشترین بحران ها در اطراف مرز آن قرار دارد. خرید هنگفت تسلیحات و بازی موشکی از سوی کشور های  منطقه به خصوص هند و روسیه و حضور قدرت های فرا منطقه ای وجود کشور های بی ثبات و نا مسؤل و در عین حال کشور های با درآمد بالای  مرز های مصنوعی نظر به چنین شرایط افغانستان نباید شامل منازعات منطقه ای و قاره ای شود و بیشتر به افزایش قدرت ملی معطوف گردد و هدفش کسب منافع ملی باشد.

جغرافیای سیاسی افغانستان با جغرافیای اقتصادی آن رابطه ناگسستنی دارد. نظر به این وابستکی و محدودیت های جغرافیایی افغانستان از قبیل باران کم، خشکسالی ها، کوهستانی بودن بخش وسیعی از کشور، فقدان آب دایمی دریاها  و استفاده نادرست از این منابع طبیعی و نبود یک مدیریت درست در قسمت انرژی آبی و محصور بودن در خشکه و جمعیت زیاد و نامتراکم و جوان باعث شده است که افغانستان به یک وابستگی اقتصادی به دیگر کشورها بخصوص در زمینه مواد غذایی و همچنان انرژی برق داشته باشد. پس تقویت کشور به خصوص در بخش زراعت و تولید برق از دریاهای افغانستان و کوه های پر از گنج افغانستان رسیدن به خود کفایی و یکی از مهم ترین استراتیژی های دولت باید بشمار برود.

اکنون ما در شرایطی قرار داریم که نظام اقتصادی کشور به خاطر تخریب مزارع، منابع طبیعی، کارخانه‌جات صنعتی، راه ها، بند ها و پل ها و شبکه های آبیاری، مراکز تجارتی، شهر ها و دهات ها فلج شده و از توسعه باز مانده است و یا باز سازی اندک صورت میگرید، همچنان فقدان ارتباطات میان نقاط مختلف کشور فاصله انداخته  مردم افغانستان عموما مصرف گرا و آموزش نادیده است که این عوامل و ده ها عوامل مهم دیگر کشورما را به بحران مواجه ساخته است. از این رو ما برای رفع و بیرون رفت از این مشکلات نیاز مند شناخت جغرافیایی سیاسی و عوامل بیرون رفت از این مشکلات نیاز به شناخت محیط جغرافیایی و عوامل تاثیر گذاری و استفاده درست از امکانات کشور در گذشته و حال باشیم.

این کشور بر منزله چهار راه مهمی بر سر راه های ارتباطی و تجارتی بوده است در اخیر باید اضافه کرد که سیاست مداران کشور ما باید در سیاست های خارجی شان منافع ملی ما را در اولویت قرار بدهند تا باشد روزی کشور از این بحران نجات پیدا کند و درآینده ما شاهد یک افغانستان آباد و شگوفا باشیم.

 

 

 

 

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن