اجتماعی

هزاره های هرات و چگونگی مسکن گزینی آنها در جبرییل (شهرک المهدی)

نوشته از: احمدشاه کُهزاد
هزاره های هرات شیوه ی مسکن گزینی دگرگونه و چند لایه در این شهر داشته اند. این مردم با هویت قومی هزارگی، با انگیزه های متنوع در این شهر جابجا گردیده چنانچه کتله عظیمی را جبر زمان و تعداد قابل توجهی دیگر بدلیل امکانات رفاهی و آرامش نسبی در این جغرافیا پناه آورده و اقامت گزیده اند. امروزه، اکثریت مطلق هزاره های هرات، آنهایی اند که عقده های تحقیر و حقارت از دست حاکمان زمان را با خود شان حمل نموده و به به اوطان خویش پشت کرده و به اجبار در کشورهای همسایه نظیر ایران و پاکستان مهاجر شدند. به باور من، رنج مضاعف در مهاجرت در خارج از کشور و ذلت مضاعف در مسکن گزینی در ولایت هرات، شاید یکی از نقاط تمایز شان با دیگر هزاره ها در جغرافیای بنام افغانستان باشد.
شهرک المهدی ( جبرییل ) واقع در غرب هرات بوده و اکثریت مطلق ساکنان آن هویت قومی هزارگی دارند. این شهرک مسکونی به رغم اینکه در محراق توجه حکومت محلی قرار نداشته، با آنهم با تلاش و پشتکار مردم محل از چندی به اینطرف دارای انستیتوت های تعلیمی، چندین باب مکتب و مدارس دینی، تعدادی کودکستان، کلینیک های صحی و کلپ های ورزشی فعال اند و خوشبختانه امروزه، اکثریت ضروریات و نیاز مندیهای ساکنان و باشندگان آن در داخل این شهرک رفع می گردد.
با عطف به گذشته های دور و توسل به داده های تاریخی، هزاره های هرات در مقاطع زمانی مختلف و با کم و کیف متفاوت در این شهر اقامت گزیده اند. گفته می شود که اولین موج بیجا شدگان هزاره در دوران سیاه حکومت عبدالرحمن خان از مناطق مرکزی کشور متواری و در هرات و ایران پناه بردند و موج دوم مردم با هویت قومی هزارگی در دهه اخیر سلطنت ظاهر شاه در ولایت هرات مسکن گزیدند و برای اولین بار اقدام به خرید و ساخت و ساز خانه وسرپناه نمودند. موج سوم بیجا شدگان که با پیروزی مجاهدین از ایران و پاکستان به وطن بازگشتند و در هرات اقامت گزیدند و در این برهه زمان، اجازه و حق ساختن آبادی را نداشتند و آبادی های که در دل شب صورت میگرفت از طرف گروهای وابسته به نظام تخریب می شد و بالآخره دوران کوتاهی آرامش نسبی «آرامش قبل از طوفان» فرا می رسد-درست پس از سقوط حکومت مجاهدین و آمدن طالبان. هزاره ها پس از سقوط حکومت مجاهدی بدست طالبان آرامش نسبی یافت و به ساختن و آباد سرپناه برای خود شانپرداختند اما بدبختانه دیری نپایید که به کوچ اجباری گروهی از سوی گروه طالبان فراخوانده شدند اما از آنجایی که بخت و اقبال با این مردم یار بود در هرات تا امروزه و شاید برای دائم ماندنی شدند. گفته می شود که بیست روز قبل از موعد تعین شده، با آمدن آمریکا و ناتو در افغانستان که سقوط نظام طالبانی را به همراه داشت، فیصله ی ظالمانه مبنی بر ترک اجباری هزاره ها از هرات جامه عمل نپوشید و تحقق نیافت و اخیراً در دوران حکومت حامد کرزی نیز بخشی عظیم از مهاجرین از بیرون از افغانستان به ولایت هرات سرازیر شدند و آنجا اقامت گزیدند و افزون بر این ها، تعدادی زیادی از خانواده ها با هویت قومی هزارگی صرف بدلیل اشتغال ر آرامش نسبی از مناطق مرکزی کشور به هرات آمده و مسکن گزیدند.
امروزه در هرات، چندین کتگوری اجتماعی هزاره ها با تمایزات ظاهری شان قابل دید اند. شیعیان هراتی اند که ظاهر و لهجه هزارگی ندارند و اکثر مواقع از هویت شان انکار می کنند؛ کتله عظیم دیگر با چهره و ظاهر هزارگی اند اما هویت قومی هزارگی شان را انکار می کنند. لشکر عظیم دیگر اند که ظاهر هزارگی دارند اما از آن انکار نمی کنند و لهجه هزارگی دارند اما با توجه به اینکه بیشتر عمر شان را در عالم مهاجرت سپری کرده اند، کمتر از لهجه هزارگی استفاده می کنند. به روی
امروره، هزاره های هرات قطع از رنگ و رخ ظاهری آنها، با پیمودن مسیر پر پیج و خم تا جا افتادن به عنوان شهروندان و ساکنان این شهر و این دیار، کتله عظیم بشری با هویت قومی هزارگی را تشکیل می دهند و در گوشه-گوشه این شهر زندگی می کنند و مشغول کار و کاسبی اند. هزاره های هرات به رغم اینکه از سال ١٣۵٧ (با سهم گیری با دیگر ملیت ها در جنگ علیه حکومت کمونیستی ) به مشغله سیاست روی آوردند اما هنوز که هنوز است سهم ناچیز در بازار سیاست در این ولایت دارند که نمی توان روی این امر خرده گرفت، چون نقش انسان هزاره در کل نظام کم رنگ می باشد. اما در معاملات تجارتی و دل و ستد مالی شریک اند و سهیم میباشند و امروزه نقش نسبتن پر رنگ در اقتصاد هرات داشته و قریب به یقین، امروزه اکثریت هزاره های هرات در این شهر فعالیت اقتصادی داشته و حرفه تجارت را پیش می برند.
شایان گفتن است که با گذشت زمان، هزاره ها از حاشیه مطلق در بخش سیاست خود شان را رهانیده و در گوشه ی از بازار آشفته ی سیاست در زون غرب و مخصوصا در ولایت هرات برای شان جا باز کرده و مخصوصا پس از برکناری امیر اسماعیل خان از مقام ولایت توسط حکومت مرکزی، زمینه ی فعالیت های سیاسی بیشتر برای مردم هزاره در این ولایت فراهم شد و امروزه، محلات هزاره نشین در ولایت هرات با توجه به اختیار داشتن نفوس قابل توجه در انتخابات گذشته شورای ولایتی و پارلمانی، حد اقل توانسته اند دو-سه نماینده/وکیل با هویت قومی هزارگی در شورای ولایتی هرات و ولسی جرگه معرفی کنند.

نوشته های مشابه

3 thoughts on “هزاره های هرات و چگونگی مسکن گزینی آنها در جبرییل (شهرک المهدی)”

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن