فرهنگی

نگاهی به وضعیت تحصیلات عالی در افغانستان

نویسنده: کبرا احمدی

بدون تردید آموزش و پرورش(درهمه مقاطع) نقش اساسی و بنیادی را درتوسعه، شگوفایی و پیشرفت علمی و بالابردن و محکم  سازی زیر بنایی اقتصاد کشوردارد، اما درصورت عدم مسئولیت و مدیریت قوی و نبود پشتوانه محکم وکلان بودجه مادی نمی شود که  برنامه ریزی دقیق و درسطح استاندارد جهانی در این زمینه انجام بگیرد. مهم تر از همه اینکه عدم فهم درست از چالش ها و مشکلات این عرصه علمی و با پشت پا زدن به آن و عدم استفاده ازفرصت های ایجاد شده در این زمینه، همه و همه می تواند از جمله موانع جدی فرا راه تقویت نظام آموزشی کارامد در افغانستان باشد. بنابراین شایسته است که دولت، مسئولین مربوطه و سکانداران عرصه علم قبل از همه، شناخت درست ازچالشها وموانع موجود درتحصیلات عالی کشور داشته باشند تا با رفع این مشکلات موجود بتوانند به تقویت، توسعه وشکوفایی تحصیلات عالی درکشور اقدام علمی مؤثر داشته باشند واقعیت تلخ و انکار ناپذیر که وجود دارد این است که چالش های فراوانی فرا روی وزارت تحصیلات عالی کشور ازگذشته تاکنون وجود داشته است که هیچ گاه توجه جدی به آن نشان داده نشده است و مهمترین آنان را می توان دراین متن شمرد:

الف:- چالش اساسی و بنیادی درآموزش عالی و دانشگاهایی افغانستان این است که در استخدام استادان مسلکی، باتجربه و توجه به تضمین کیفیت درسی وآماده سازی وسایل وتجهیزات لازم ، بی تفاوتی ومشکلات جدی وجوددارد. همین نبود کیفیت مناسب در نحوه تدریس، عدم استفاده ازاساتید برجسته و به جای آن، استخدام اساتید فرسوده وکهن سال وهمچنین فقدان تجهیزات و امکانات بروز درتحصیلات عالی کشور است که دانشجویان فارغ ازدانشگاههای کشور نمی توانند با تخصص شان جذب کار گردند زیرا آنان دانش ومهارتهای لازم را در رشته وتخصص شان به دست نمی آورند.

ب:-مشکل دیگری که درتحصیلات عالی افغانستان دیده می شود و از جدی ترین مشکلات درعرصه آموزش عالی به حساب می آید ، عدم توازن درظرفیت سازی ها و بستر سازی های تحصیلات عالی درکشور است، بستر سازی به این معنا که برای بعضی از رشته ها توجه خوبی انجام گرفته است وبعضی ازرشته های دیگر یا اصلاً توجه نشده ویا به اندازه داوطلبان آن، ظرفیت سازی صورت نگرفته است ،همچنین آمار شرکت کننده های کانکور دراین چند سال نشان داده است که شرکت کننده های هر ولایت با ولایت دیگر تفاوت قابل توجهی دارد، اما متأسفانه درهمین ولایت های دانش پرور حتی یک آموزشگاه ابتدایی وجود ندارد چه رسد به یک دانشگاه مناسب، اما از سوی دیگر بعضی ازولایت ها تعداد زیاد ازمراکز آموزشی را به خود اختصاص داده است، به عنوان نمونه ولایت غزنی، دایکندی و دیگر مناطق مرکزی هیچ گاه دانشگاها و مراکز تحصیلات عالی شان ظرفیت دانشجویان این مناطق را نداشته اند. بدین جهت این مسئولیت دولت وحکومت است که به دور از هرنوع تبعیض قومی  ومذهبی جهت ظرفیت سازی و بسترسازی در راستای رشد و شگوفایی تحصیلات عالی و دانشگاه در این مناطق علم پرور اقدام جدی وعلمی داشته باشد تا جوینده گان علم بتوانند در رشد علمی واقتصادی کشور نقش اساسی وبنیادی را در آینده کشور ایفا نمایند.

به طور مثال ولایت غزنی هرسال بیش از هزار نفر دانشجو در کانکور سراسری کشور شرکت می کنند که درمدت پانزده سال حدود پانزده هزار دانشجو می شود. اما وزارت تحصیلات عالی کشور متأسفانه فقط به ایجاد یک دانشگاه ابتدایی بدون امکانات ابتدایی انبوه ازمتقاضیان را اصلاً جوابگو نخواهد بود باید وزیر محترم تحصیلات عالی به تأسیس مراکز تحصیلات عالی در ولسوالی جاغوری و دیگر ولسوالیهای ولایت غزنی با توجه به افزایش دانشجویان این ولسوالی ها اقدام شایسته وعادلانه داشته باشد.

ج:- یکی ازمشکلات در زمینه تحصیلات عالی کشور نبود سیاست گذاری واحد براساس نیازمندیهای جامعه است، نبود هماهنگی لازم وعدم کارشناسی دقیق کارشناسان در این زمینه سبب شده است که دانشجویان براساس نیازمندی ملی تحصیل نداشته باشند، بعد از فراغت هیچ گاه جذب کار نشوند و در نتیجه نیرو و هزینه های هنگفتی هدر نروند. بناء برای جلوگیری از نیروی انسانی و مادی باید بین وزارتها و ارگانهای متصدی تعلیم وتحصیل هماهنگی جدی صورت گیرد. تاجذب دانشجویان در دانشگاها به اساس نیاز ملی جهت دهی شوند، مثلاً بین وزارت تحصیلات عالی ودانشگاه ها از یک طرف و وزارت ها متصدی و انکشاف اقتصادی و بازار کارمانند وزارتهای اقتصاد، معادن، زراعت ، انرژی وآب، ترانسپورت ، فوائد عامه، صحت عامه کار و امور اجتماعی ازطرف دیگر هماهنگی باشد تا در زمینه نیاز سنجی ملی و ر شته های تخصص مورد نیاز کشور دانشجو جذب شوند.

د:-یکی ازچالش های جدی در نظام آموزش عالی در افغانستان نبود نظارت درست و دقیق بر نهاد های آموزشی و مؤسسات تحصیلات عالی خصوصی افغانستان است. همین مسئله سبب شده است که اکثر مؤسسات خصوصی به سمت معیارهای علمی پیش نروند و بیشتر شکل تجاری به خود بگیرند، درحالی که ایجاد اصلاحات در نهاد های تحصیلات عالی دولتی و حتی مراقب بیشترازآن مهم است به امید اینکه دولت و حکومت افغانستان به نهادهای علمی که سنگ تهداب رشد و شگوفایی جامعه است توجه وهمت لازم رامبذول دارد.

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن